باقى مانده از روزگاران پيشين وجود ندارد . خاص ديه دستنا « 1 » كه در تداول عامه « دسّه‌نا » تلفظ مىشود در سال 1345 جمعيت آن 127 نفر بوده است . ديهى است سرسبز و خرم با همان خانه‌هاى خشت و گلى و سقفهاى چوبى چون از تاريخ گذشته چيزى در اين‌باره به دست نيست مىپردازيم به نام آن . واژه‌شناسى : در بادى نظر دستنا بىمعنى به نظر مىرسد ولى اگر به واژهء دستكن « 2 » توجه كنيم مىبينيم كه ايرانيان دوست مىداشتند سعى خود را در آبادانى محل منتسب به « دست » نمايند . دستگرد و دست‌كن و دستنا همه از اين قبيل نامهاست . از دو جزء اين واژهء « دست + نا » از جزء اول آگاهى حاصل است كه اشاره به دست است و توسّعا و مجازا حاكى از كوشش و زحمتى است كه براى آبادانى آن كشيده شده است و جزء دوم « نا » معنى آب است . « 3 » بنابراين دستنا به معنى جايى است كه براى آن و آب آنكه موجب آبادانى است فعاليت « دست » به كار گرفته شده است . دستكن اشاره به قنات است و دستنا اشاره به آب و هر دو به يك صورت است . گذشته از كلمهء دستكن ، دستگرد و دستنا به حكم اينكه آباديهاى ايران و همهء قناتها به سعى دست و همّت انسانهايى كه بزرگترين وسيله و اسباب آنها همان دست بوده است ، صدها محل را به نام دست ، به انواع مختلف در سرتاسر كشور ، نامبردار ساخته‌اند . با تفحص اجمالى قريب به نود آبادى با « دست » نام گرفته است و از آن جمله بيش از 56 ديه و دهكده دستجرد و دستگرد نام دارد . دلستان Del ( e ) st n ديه كوچكى است با نامى سخت دلستان و دلاويز واقع در شهرستان نايين ، جمعيت اين ديه از دو نفر تجاوز نمىكند . دربارهء احوال عمومى ، جغرافيايى و جامعه‌شناسى ديه‌هاى اين شهرستان در مواقع مقتضى توضيح داده‌ايم و گفته‌ايم كه اين ديه‌ها در سرزمين بيابانى و خشك نايين از هيچ‌گونه عنايت آسمان براى بارندگى بهره‌مند نيستند . دايما هم آبشان رو به قلت مىرود ، چندان‌كه بسيارى از اين ديه‌ها خشك شده و سكنهء آن متوارى شده‌اند . از

--> ( 1 ) - دستنا در حال حاضر 385 نفر جمعيت دارد . ( 2 ) - ن . ك . به : همان ، نامواژهء دستكن . ( 3 ) - ن . ك . به : برهان قاطع ، ذيل واژهء « نا » و نامواژه‌هاى نيه ، نىنى و نياصرم در همين فرهنگ .